Allemaal onderzoekers

Over de kracht van waarderend onderzoeken

Door Roos Sohier

Op 12 november 2019 organiseerden we een meetup Public Health. Roos verzorgde de inhoudelijke injectie: een presentatie en een workshop  over waarderend onderzoeken (ook wel bekend onder de term Appreciative Inquiry). Waarderend onderzoeken gaat over hoe je samen op zoek kunt naar wat er wél goed gaat en hoe je daar meer van kunt krijgen. Over het voeden van positieve perspectieven en de vruchten die je daar van kunt plukken. Lees hier het verhaal van Roos.

Op zoek naar wat wél kan

Appreciative Inquiry: Op zoek naar het positieve en datgene waar je meer van wilt. Daar wil ik jullie graag meer over vertellen. Omdat ik denk dat deze manier van werken ons iets in handen geeft om actief ons eigen leven en werk vorm te geven. En omdat het een aanpak is die aansluit bij dat wat mensen willen. Als je op zoek gaat naar het positieve, loop je het risico dat mensen je een naïef blij ei vinden. Maar juist de probleemdenkers die zeiden: “dat hebben we al gedaan, dat kan niet, dat mag niet, je bent te idealistisch, te betrokken” sterkten mij juist in mijn voortdurende zoektocht naar de mogelijkheden en dat wat wél kan.

Probleemdenken: we zijn er goed in

Het kost mij overigens ook geen enkele moeite om mijn blik te richten op verlies, tekortkomingen, mislukkingen en alles wat er mis gaat in de wereld. Als ik een compliment krijg, word ik daar op dat moment heel blij van. Als iemand mij kritiek geeft of een nare opmerking maakt, dan kan mij dat wekenlang dwars zitten. Ons menselijk brein is  gepreoccupeerd met het negatieve. Dreiging leidt tot actie, daar kan je levens mee redden. Onze samenleving is doortrokken van dit risico-denken: ons georganiseerde wantrouwen, het uitdelen van boetes, de roep om zwaarder straffen, zelfs de uitverkoop en de angst om een koopje mis te lopen. We zijn gewoon goed in het probleemdenken. We leren in onze opleidingen voornamelijk zo te denken. Kijk maar eens naar onderstaand rijtje van het probleemdenken/de kritische analyse en de waarderende onderzoeksaanpak. Wat heb jij geleerd? Wat doe jij vaker? Wat kom jij vooral tegen.?

Op zoek naar mensen die al oplossingen realiseren

Het probleem met problemen oplossen, is dat alle energie in het probleem gaat zitten. Tijd en energie die ook gestoken kan worden in het bedenken en realiseren wat je wél wilt. En ik wil geen problemen bestrijden. Ik wil nieuwe dingen creëren door voor en met anderen oplossingen te bedenken.  Problemen oplossen ervaar ik als achteruit kijken. Bedenken waar je (samen) meer van wilt, vind ik vooruit gaan. Mariet Paes, voormalig directeur bij de Provinciale Raad Gezondheid, herkende dit al jaren geleden in mij. Zij zag dat ik steeds weer op zoek ging naar initiatieven en mensen die al oplossingen aan het bedenken waren. Zij was degene die mij aanspoorde om mij te verdiepen in appreciative inquiry. En ik ben haar nog steeds dankbaar. Ik ben gaan zoeken en gaan lezen. Een feest van herkenning: mijn aanpak kreeg woorden. Dat sterkte en legitimeerde mij in mijn doen.

Iedereen kan meedoen

Waarderend onderzoeken blijft iets om te blijven ontwikkelen en te blijven oefenen. Juist omdat onze samenleving zo doortrokken is van het probleemdenken. Het is aan de ene kant een werkwijze die je heel praktisch kunt toepassen, en tegelijkertijd een manier van kijken naar de wereld om je heen.

Wat ik zo mooi vind van waarderend onderzoeken? Alle verhalen, de overeenkomsten én de verschillen, doen er toe. Iedereen heeft een stukje van de puzzel. En dat je op zoek gaat naar gezamenlijke waarden en gedeelde beelden. Iedereen kan in verschillende rollen mee doen: als onderzoeker, verkenner, verteller, verbeelder, vormgever, maker. Maar het meest mooie van Appreciative Inquiry vind ik het aanspreken van het generatieve: het zelf creërende en oplossende vermogen van mensen. Het zorgt ervoor dat je zelf het roer in handen hebt en zelf de vormgever van je leven en werk wordt. Hier over schreef ik mijn blog Vakantieinspiratie.

Ben jij benieuwd hoe je met anderen (collega’s, cliënten, inwoners) onderzoekers van je eigen situatie kan worden en de aandacht kan verleggen naar dat wat je wél wilt? Als je meer informatie wilt of bijvoorbeeld een workshop voor je eigen team wilt, neem dan  contact met ons op. 

Meer weten?

Een aanrader is het boek Het waarderend werkboek, appreciative inquiry in de praktijk van Robert Masselink en Jelmer IJbema.En wil je je echt verder verdiepen hierin dan is de inleiding bij het instituut voor Interventiekunde een echte aanrader. Zij bieden ook nog veel meer op dit gebied (workshops en ook een leergang). Op hun site staan ook weer interessante blogs en artikelen.

Dit is één van de activiteiten van Factor W en Healthworx  in het kader van onze pledge Alles is Gezondheid. Lees hier meer.